Verhalen

Verhalen - Techniek - Commentaar bij uw Film

Informatie

Het commentaar - in jargon, de voice over genoemd - vormt één geheel met de film. Evenals de ondersteunende muziek en eventuele effecten die aan de film zijn toegevoegd. Van al die toevoegingen is het commentaar het enige wat kwalitatief uitstekend en zeker verstaanbaar moet zijn. Het is de enige toevoeging die 'informatie' aan de beelden mee geeft.

Stomme film

Filmers die nog stammen uit de 'stomme' periode van de filmmakerij hadden een zekere routine in het maken van commentaar bij de film. Er waren vanaf eind jaren 60 wel filmers die life geluid bij hun films konden maken. Maar het merendeel van de amateurs moesten het doen met muziek en ingesproken tekst. De van oudsher chemische filmers onder ons hebben dan ook niet zo veel moeite met het schrijven van teksten. Maar de videofilmers die al direct met life geluid te maken kregen gaat dat moeilijker af. Daarbij komt, dat het inzetten van tekst - en ook muziek - in een gemonteerde videofilm, technisch niet zo eenvoudig is. In elk geval moeilijker dan op een projector met een chemische film daarin. Video is nou eenmaal veel 'technischer' dan film. Maar hoe ga je nou te werk als je commentaar wilt schrijven bij je videofilm. Ik schreef het al in de aanhef, het commentaar moet één geheel zijn met de film. En dat heeft tot gevolg dat commentaar aan bepaalde regels is gebonden. Bij het monteren van de film moet dus het commentaar ( en de muziek) mee gemonteerd worden. Monteren doe je dus in eerste instantie op papier of in de tekstverwerker van de computer.

Blokjes

Maar ik moet eerst een stap terug maken. Voordat je gaat monteren moet je eerst de opgenomen beelden spotten. Je schrijft en beschrijft elk shot wat je gemaakt hebt. En daarvan uitgaande maak je een montagedraaiboek. Je schrijft op, of geeft op één of andere manier aan, welke shots je gaat gebruiken in je film. En dan moet je er commentaar bij schrijven. Commentaar schrijf je bij blokjes van een aantal bij elkaar horende beelden die je reeds uitgezocht had. Die tekst schrijf je dus ook in blokjes en moet de beelden ondersteunen. Je hoeft niet te vertellen wat we zien. Je moet informatie toevoegen aan die beelden. De taal die je gebruikt moet spreektaal zijn, en geschreven in korte zinnen. Zorg dat in elke zin niet meer dan één of twee stukjes informatie zit. Een zin als: "Deze 26 personen hebben een rondreis van 3000 kilometer door 8 landen gemaakt waarbij ze gebruik maakten van 4 auto's, 2 treinen en een veerboot" is een onmogelijke zin. Hak zo'n zin in stukken en verdeel desnoods de informatie over een langer stuk in de film.

Kolommen

Omdat je de film ook met een inleiding begint, zal de tekst dus ook een inleiding zijn. Daarna komen de verhalen in de filmen en als laatste een afsluiting. Ik schrijf een scenario altijd in twee of meer kolommen. Afhankelijk van het soort film wat ik maak. Kolom 1 bevat onder elkaar de beelden. Als je de shots nummers hebt gegeven, dan volstaan alleen die nummers. In kolom 2 staat op dezelfde hoogte het bijbehorende commentaar. Je zou daar nog een derde kolom bij kunnen zetten waar je de muziek of effecten in vermeldt. Je gaat daarbij dus heel schematisch te werk. De hoeveelheid tekst is afhankelijk van het soort film. En of het voor een goed begrip van de film nodig is, er veel of weinig tekst bij te zetten. Je kunt zeggen dat als de beelden voor zich spreken, je het commentaar weg kunt laten. Een vuistregel is, dat niet meer dan 60% van beelden van commentaar voorzien hoeven te worden. Een vakantiefilm die zich in hoofdzaak op het strand en de camping afspeelt, behoeft weinig tekst. Maar een film over Jemen of Alaska kun je wel helemaal vol praten. Alleen vergt dat wel een hoop uitzoekerij. Je zult de informatie ergens vandaan moeten halen.

Durven

Veel amateurfilmers zeggen van zichzelf dat ze geen tekst kunnen schrijven. Weet je dat zeker? Heb je het wel eens geprobeerd? Draai je film maar eens af en vertel er dan bij wat de film niet laat zien maar wat wel relevant is voor de beelden. Neem dat commentaar wat je spreekt op. En je hebt een basis voor het commentaar bij je film. Je moet wel even durven! Wil je meer weten over de techniek van het maken van een voice-over, klik dan hier

Herzien Maart 2006
Herzien Februari 2011