Verhalen

Verhalen - Oefeningen - De Gulden Snede

Compositie

En van de moeilijkste onderwerpen in de filmerij is het begrip 'compositie'. Compositie omschrijven is al een probleem. Ik las ergens dat compositie 'in beeld' is het creren van orde in de chaos. Ook wordt het omschreven als het aanbrengen van een boeiende vlakverdeling. Nu schijnt het maken van die vlakverdeling gebonden te zijn aan ongeschreven natuurwetten. In de natuur is er steeds weer sprake van een verdeling die kunstenaars 'De Gulden Snede' zijn gaan noemen. En die is als volgt te omschrijven. Verdeel een lijn zodanig in twee ongelijke delen dat de verhouding van het kleine deel tot het grote deel gelijk is aan die van het grote deel tot het geheel. Als formule: A:B = B:C. Zie de tekening
Het klopt niet helemaal, maar die verhouding is bijna 1 op 2. Als we deze omschrijving toepassen op een vlak, bijvoorbeeld het beeldvlak van een videobeeld dan ontstaat er een rechthoek wat in 9 gelijke vlakken is verdeeld. En of dat nou het gewone traditionele televisiebeeld is of een breedbeeld TV, dat doet er niet toe. Het beeldvlak ziet er dan zo uit.

Volgens dezelfde natuurwetten hebben de klassieke kunstenaars deze verdeling al steeds toegepast in (vooral) hun schilderijen. De zogenaamde aandachtspunten in het schilderij liggen op de kruisingen van de twee horizontale en verticale lijnen. Zie de rode stippen op de tekening. Deze tekening geeft de verhouding weer van het standaard TV scherm. Voor breedbeeld geld hetzelfde.


De kunst is nu om tijdens het opnemen van de videofilm de aandachtspunten zo ongeveer in de kruisingen van die lijnen te krijgen. Als je dat oefent dan gaat dat op den duur vanzelf. Op deze foto, een plaatje uit n van mijn films is dat goed gelukt. Als dit beeld op het scherm komt, kijk je als eerste naar de Opa en daarna wordt je blik als vanzelf naar de baby getrokken. Mijn advies is, om in het vervolg met deze kennis je opnames te maken.

Ik heb wel eens de opmerking van iemand gehoord dat ze mensen zovaak op de TV afbeelden waarbij er een stuk van hun hoofd weg valt. Op dit plaatje is dat ook zo. Maar als de cameraman het hele hoofd van de man erop had gezet dan was er een onevenwichtig beeld ontstaan.




Ook deze foto van dit 'domme blondje' voldoet weer aan de gulden snede. Zorg ervoor dat bij zo'n portret, de ogen weer ongeveer op een van de aandachtspunten liggen. Let ook maar eens op de manier waarop ze de nieuwslezer van het NOS journaal in beeld brengen. Trek maar eens denkbeeldig de lijnen van de gulden snede over het beeld. Dat moet je niet doen bij uitzendingen van bijvoorbeeld CNN of andere Amerikaanse zenders. Daar houden ze er rekening mee dat er boven en onder in beeld nog allerlei balken met namen of zo in beeld gezet worden.

Overigens, op deze foto staat mijn dochter en die heeft wel dr.ir. voor haar naam staan. Zo dom is ze nou ook weer niet.

'De Gulden Snede' is slechts n aspect van wat compositie in beeld is. Over compositie in het algemeen zijn boeken vol geschreven. Het zou een extra website vergen om daar uitputtend op in te gaan.