Verhalen

Verhalen - Leuke verhalen - Jan Voerman
'de IJsselschilder'

Achterhoofd

Het was tijdens het maken van de film over de rivier de IJssel. Acteur Henk van Ulsen verkocht zijn hele verzameling schilderijen van Jan Voerman aan de Hannema de Stuers Fundatie. Deze stichting is ook beheerder van het kasteel Nijenhuis in Heino en ter gelegenheid van de aankoop van deze verzameling werd er een tentoonstelling over het werk van Jan Voerman gehouden. Aangezien Voerman 'de IJsselschilder' was en ik veel van zijn schilderijen erg mooi vond, had ik al ergens in mijn achterhoofd het plan in mijn IJssel-film hier wat aandacht aan te besteden.

Expositie

Zo'n expositie was natuurlijk een prachtige gelegenheid om wat opnames te maken. Op zekere dag gingen mijn echtgenote en ik naar kasteel Nijenhuis om eens te zien wat er mogelijk was. De expositie was in een van de bijgebouwen van het kasteel en je mocht er zelfs gratis in. Een werkstudent hield er toezicht. Het was er gelukkig niet druk. Ik vertelde de man wat mijn bedoeling was en vroeg toestemming om te filmen. "Als je de boel maar niet ondersteboven loopt, ga je je gang maar". Ik haalde mijn spullen op en na een uurtje had ik al heel wat beelden geschoten. En het stond er allemaal fijn op, dacht ik. Nu was er ook een portret van Jan Voerman dat weliswaar niet door hemzelf was geschilderd maar zo bepalend voor het idee wat ik intussen al voor dit item had bedacht dat het een 'must' voor de film was. En toen ik thuis de beelden op de monitor bekeek, zag ik, wat ik niet in mijn zoeker had gezien, dat er aan een kant in beeld net een randje van de lijst te zien was en dat was zeer storend. Maar omdat ik toch voor andere opnames nog wel eens naar de Duursche Waarden bij Wijhe moest en de tentoonstelling nog wel een paar weken duurde, besloot ik deze opname maar een keer over te maken. Dus op zekere dag ging ik onderweg naar Wijhe, eerst naar kasteel Nijenhuis om 'even' dat portret te filmen. Het stond direct vooraan, dus het moest in een paar minuten te doen zijn, dacht ik.

Uren

Toen ik binnenkwam, zat er echter geen werkstudent, maar een chique dame. Ik vertelde wat mij was overkomen en vroeg of ik Jan Voerman even opnieuw op mocht nemen. De vrouw verschoot echter van kleur en zei dat dat helemaal niet mocht. Ze had het over filmrechten die exclusief aan iemand anders waren verleent. Ik zei haar maar dat ik de voornaamste beelden toch al in huis had en van plan was deze wel gebruiken en maar dat voor zo'n onschuldig filmpje van mij niet zo'n ramp voor hen zou zijn. Het duurde nogal even voor de vrouw besloot, dat ze eerst de voorzitter van de stichting maar eens moest bellen. Al met al duurde het wel een uur of het leek wel een uur, toen ze met de boodschap terug kwam, dat zij mijn naam, adres en telefoonnummer wilde hebben en dat ik dan bij wijze van grote uitzondering die ene opname mocht overmaken, maar wel met een stilstaande camera, alsof ik het portret van een reproductie had gefilmd. Dat kwam goed uit, want dat was ook precies mijn bedoeling. Al met al heeft me die ene opname, waarvan ik slechts enkele seconden in mijn film heb verwerkt, wel eens zoveel tijd gekost als de gezamenlijke opnamen van de andere schilderijen die ik een paar weken daarvoor maakte. Je weet het van tevoren: filmen kost af en toe tijd, maar soms toch meer dan je denkt.

Later belde iemand van de Hannema de Stuers Fundatie mij op om te vragen hoe het stond met de film. Ik heb hun een kopie gestuurd en die vond men 'uiterst bruikbaar'. Toch nog.

Ben Tragter, Borculo