Verhalen

Verhalen - de Oude Doos - High Definition Televisie,
toekomst of teleurstelling

Geschreven in 1990

Wie heden ten dage de videobladen leest vindt zowat in iedere aflevering wel een artikel over HDTV, zoals het kortweg genoemd wordt. Maar wat is nou eigenlijk HDTV? Voor de video-amateurs hoef ik dat, denk ik, niet meer uit te leggen. Zij lezen die video-bladen wel. Maar de chemische filmers zullen zich misschien afvragen hoe het nou zit met die nieuwe TV-norm. Anderen zullen zich misschien afvragen wat dat nou met onze hobby te maken heeft..... Zo'n 20 jaar geleden heb ik eens gezegd dat het onmogelijk zal zijn om als amateur televisie te maken in kleur met betaalbare camera's. Tegenwoordig durf ik over niets meer te zeggen dat het onmogelijk is. Misschien maken wij over 10 of 20 jaar digitale videofilms in camera's ter grote van de camcorders die we nu hebben. En kunnen we videofilms monteren in net zo veel generaties als we willen zonder kwaliteitsverlies. Misschien maken we dan ook wel HD-videofilms. Wie niet durft te dromen doet nooit meer wat.

Historie

Het principe van de TV zoals wij die kennen is al in 1911 uitgevonden door Borus Rozing van de Technische Universiteit van St. Petersburg. (Leningrad). Pas vlak voor de tweede wereldorlog waren ze zover dat er werkelijk werkende apparaten getoond konden worden. Overal in de wereld werden 'standaarden' ontwikkeld om dat nieuwe medium tot een massa-medium te maken. Rusland en Frankrijk werkten daarbij samen en hanteerden een systeem met 441 lijnen. Engeland had 405 lijnen en Amerika 525 lijnen. Japan ontwikkelde niks, maar nam gewoon het Amerikaanse systeem over. De rest van Europa had 625 beeldlijnen. En natuurlijk was toen alles nog in zwart/wit. In de jaren '50 was het principe van de kleuren-TV al bekend maar hier in Nederland kwam dat pas in 1967 op de markt. Er waren en zijn nu 3 grote standaarden voor kleuren-TV in de wereld. NTSC (wel eens 'Never The Same Color', Nooit dezelfde kleur, genoemd) in Amerika en Japan, SECAM in Frankrijk en Rusland want die zijn blijven samenwerken, en PAL in de rest van Europa. Die signalen zijn verschillend van elkaar. Het standaard NTSC signaal is 60 hertz en maakt daarom 30 beelden per seconden op 525 beeldlijnen. Pal en SECAM hebben 25 beelden per seconden op 625 lijnen en hetzelfde zwart/wit signaal. Maar een verschillend kleursignaal. Als u met uw draagbare Pal-TV naar Frankrijk gaat en u stemt af op de Franse zenders dan ontvangt u alleen een zwart/wit beeld.

Toekomst

Het zal u niet zijn ontgaan dat de electronica industrie is door gegaan met ontwikkelen. Teletekst kwam en stereo-geluid en beeldbuizen met rechte hoeken. En er werden steeds grotere beeldbuizen gemaakt die gretig aftrek vonden bij de consument. Nadeel was wel dat je kleine 'oneffenheden' bij die grote beeldbuizen wel erg ging zien. Onscherpte in de hoeken en rare bewegingen in grote gekleurde vlakken. Vooral in Rood en Groen. Daarbij komt dan ook nog dat de wereld zo ongeveer verzadigd raakt met televisietoestellen. Er moest dus wat nieuws verzonnen worden om de veeleisende consument te dwingen te blijven kopen. En dat wordt dus HDTV. Of u het nou leuk vindt of niet!

Wat is HDTV

High Difinition TV of Hoge definitie TV is een compleet nieuw TV systeem waarbij uitgegaan is van een ander beeldformaat, meer lijnen waarmee het beeld geschreven wordt en een hogere resolutie. Daarbij is in Europa (in Amerika en Japan NIET) er een uitzendnorm via satalieten aan verbonden. Hieruit blijkt al dat er twee kampen zijn in de wereld. De Japanners (Sony) in samenwerking met de Amerikanen (Ampex) komt de eer toe om met het eerste komplete en goed werkende HDTV-systeem (MUSE) op de markt gekomen te zijn. Maar dit is een productie-systeem wat gemaakt is om 35mm bioscoopfilms op video op te nemen. Als je dat wilt uitzenden dan zal iedereen die het wil zien een nieuwe TV moeten kopen. Het Japanse MUSE-systeem is niet 'compatibel' met de bestaande televisies. Een jaar of vijf/zes geleden zag de electronica industrie in Europa de bui al hangen. Ze waren bang dat de Japanners het wat de HDTV betreft voor het zeggen zouden krijgen. Via het Eureka-project waarin ongeveer 30 bedrijven (Philips, Bosch en Tomson zijn de grote merken) en de Europese Gemeenschap samenwerken is in 1986 gestart met de ontwikkeling van een Europese HDTV standaard. En die houdt in, (ik zeg het maar even simpel) een norm voor het video-signaal met de daarbij behorende televisietoestellen EN een uitzendnorm. En het aardige van die uitzendnorm is dat die 'compatibel' is met PAL, SECAM en NTSC. Het signaal is dus in principe op iedere nu bestaande TV te ontvangen, alleen moet er dan een klein kastje tussen gezet worden. Net als vroeger, toen zwart/wit toestellen voor alleen Nederland 1 ook Nederland 2 moesten gaan ontvangen. Je hebt dan natuurlijk niet de voordelen van HDTV op je gewone kleuren-TV. Maar je kunt alle uitzendingen gewoon volgen. En wie zijn TV aangesloten heeft staan op een kabel, die hoeft zich al helemaal niet druk te maken. Want via de kabel zullen er dan twee signalen van één uitzending op de kabel komen te staan. Één voor HDTV bezitters en, hier in Nederland één voor gewone PAL bezitters.

Techniek

Voor de liefhebbers volgt hieronder nog wat technische informatie over HDTV. Het NOB (het productie bedrijf van de NOS) heeft samen met Philips een compleet ingerichte mobiele studio ingericht voor het maken van opnamen op HDTV. Proefopnames zijn al gemaakt tijdens de wereld kampioenschappen voetbal in Italië. Dat zelfde zal gebeuren tijdens de Olympische Spelen in Madrid in 1992. De proefuitzendingen die nu al gebeuren worden gedaan via de Astra-sataliet. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de HDMAC-norm die intussen wereldwijd is geaccepteerd is voor HDTV. MAC betekend: Multiplexed Analog Components. Voor deze norm wordt het videobeeld gedigitaliseerd en via codes wordt de hoeveelheid digitale informatie sterk verkleind. Daarbij wordt de handel ook nog verdeeld in drie componenten. Helderheid, kleur en data (computergegevens). Die data bevatten per beeld 82 groepen van 751 bits. Per seconden moet er zo ongeveer 1,5 Mb aan gegevens worden verzonden. Mensen die een computer bezitten weten dat dit een geweldige hoeveelheid is. Daarin zitten dan ook bijvoorbeeld 4 kanalen (digitaal) geluid op CD kwaliteit. Of 8 kanalen op 'spraak' kwaliteit. En b.v. ook Teletext die vele malen sneller werkt dan we nu gewend zijn. De gewone landzenders die we nu hebben kunnen die hoge frekwenties niet aan en daarom zal in de (verre ?) toekomst alles via satalieten uitgezonden worden. De nieuwe Olympus sataliet die er komt (of al is) is speciaal gemaakt voor de nieuwe HDTV uitzendingen. Het zal ook duidelijk zijn dat de nieuwe HDTV-toestellen technisch niet meer lijken op de TV's die we nu hebben. Het zullen meer computers zijn die het beeldscherm aansturen. Eind 1991, begin 1992 zullen de eerste toestellen in de winkels staan voor een prijs van tussen de 6000 en 8000 gulden. Maar volgens de media-goeroes zal het nog wel tot het jaar 2000 duren voordat HDTV gemeen goed is geworden. Pas als de electronica-industrie in staat is om platte beeldschermen te maken van (pakweg) 1 meter breed dan wordt het pas echt leuk. Bij HDTV mag je namelijk heel dichtbij zitten. (kijkafstand: drie maal de beeldhoogte) Zo iets als wij gewend zijn bij het filmscherm. Dan zal de 'huisbioscoop' werkelijkheid zijn geworden.

Bronnen: Videovisie, Electuur, View-finder (Sony) en Professionele signalen (Philips).

Gé Kikkert Geschreven 11 november 1990