Verhalen

Speelfilm - Tip 13 - Muziek in de film

Visie

Toen we als 'oude filmers' nog op super-8-film werkten, werd in de montage vaak over de hele lengte van de film muziek aangebracht. De reden was, dat er met de meeste filmcamera's geen life geluid opgenomen kon worden. Een film projecteren zonder geluid was erg 'kaal'. Nu we op video filmen, wordt het life geluid direct op de band mee geschreven. In de montage kunnen we dat geluid dan ook gebruiken en is er in feite een compleet 'beeld' wat we zien en horen. De filmers die nog met film gewerkt hebben en overstappen op video voorzien hun films in het begin nog vaak van doorlopende muziek. Ik ken een filmer, die steevast het life geluid weg haalt en alleen muziek gebruikt. Life geluid maakt in zijn visie geen deel uit van zijn films.

Sfeer

Muziek in speelfilms is misschien wel het onderwerp van de meeste discussies in videoclubs. In professioneel gemaakte films wordt de muziek meestal speciaal gecomponeerd. De componist gaat pas aan het werk op het moment dat de film grof gemonteerd is. Hij kijkt heel goed naar de beelden en het verhaal en verzint dan voor de plaatsen waar dat past een stuk muziek. Die muziek moet geen inbreuk maken op het getoonde beeld, maar het beeld ondersteunen. De beste filmmuziek is eigenlijk die muziek waarvan je niet eens merkt dat het er is. En dat geldt dan zowel voor de romantische delen van de film als voor de actiescènes. De muziek die geschreven wordt voor film, wordt ook helemaal 'op maat' gemaakt voor de scènes. Het start op het goede moment en eindigt ook op het juiste moment. De sfeer van de muziek loopt ook helemaal mee met wat we te zien krijgen.

Instrumentaal

Voor amateurs is het onbetaalbaar om muziek te laten maken. Mits je natuurlijk een neef of buurman hebt die in staat is dat wel te doen. Als amateur ben je aangewezen op muziek van CD's. Zeker voor het gebruik bij speelfilms is er best veel muziek die bruikbaar is. In het algemeen kun je stellen dat alle instrumentale muziek gebruikt kan worden. Zeker geen gezongen muziek. En mijn voorkeur is dan ook nog muziek van een enkel of enkele instrumenten. Grote symfonie orkesten met zware klassieke muziek is niet mijn voorkeur. Wees spaarzaam met muziek en bedenk dat het alleen moet dienen om de beelden te ondersteunen. Bij de inleiding van de film (titels en establishing shots) zit meestal wel muziek. Evenals bij de aftiteling met credits. En verder moet je dat 'op gevoel doen'. Nog een opmerking; Muziek van CD's is niet rechtenvrij. Als je die muziek gebruikt in een film, dan moet je daarvoor rechten betalen. Ook als je de film vertoont voor publiek in een openbare gelegenheid. Wees daar dus voorzichtig mee. Als je lid bent van de NOVA dan gelden andere regels. De NOVA betaalt voor een deel de muziekrechten van haar leden.

SmartSound

Nu we het toch hebben over rechten, je kunt ook gebruik maken van rechtenvrije muziek. Dat is muziek die je kunt kopen op speciale CD's en die je dan vrij mag gebruiken. Er zijn ook muziek bibliotheken waar je rechtenvrije muziek kunt huren. En gebruikers van bijvoorbeeld oudere versies van Pinnacles Studio montage software die krijgen er gratis SmartSound bij. Dat is een programma waarbij je min of meer je eigen muziek kunt samenstellen. SmartSound is ook los te koop en dan kun je de beschikking krijgen over vele tientallen uren rechtenvrije muziek. Alleen is SmartSound niet echt goedkoop.

Soorten

Er kan ook nog ander soortige muziek in een speelfilm voorkomen. Dat is de muziek die normaal aanwezig is op de plaats waar het verhaal speelt. Denk daarbij aan een café of in een disco. Wanneer je daar opnames moet maken, laat dan de muziek tijdens de opname uit zetten, en neem een lang stuk apart op, zonder ander geluid erbij. Je kunt dat dan later in de montage indubben.