Verhalen

Speelfilm - Tip 12 - Sfeer- en effectgeluid in de film

Sfeergeluid

Je kijkt naar een spannende scène in een speelfilm en je wordt emotioneel geraakt door wat je ziet. Als je later moet navertellen wat je zo heeft geraakt, dan vertel je meestal alleen over wat je gezien hebt. Dat er ook nog wat te luisteren is geweest ben je je totaal niet bewust. Toch heeft de filmmaker bewust geluid toegevoegd aan de scène. Maar het is jou, als kijker niet opgevallen. Dan heeft de filmer het goed gedaan. Het was sfeergeluid wat is toegevoegd.

Wind en vogels

Stel, een scène speelt zich af in een bos. De twee spelers hebben een emotioneel gesprek over hun relatie. Er is een ruzieachtige sfeer. Maar tijdens de opnames van de film is het windstil in het bos en op de film zijn alleen de stemmen van de spelers te horen. De regisseur besluit om er een dreigend windgeluid aan toe te voegen. Heel zacht, maar wel hoorbaar. De ruziesfeer wordt daardoor sterker, zonder dat de kijker naar de film dat in de gaten heeft. Het gesprek tussen de twee spelers keert om in toenadering en de verhouding tussen de karakters verbetert sterk. De regisseur maakt een langzame overgang van windgeruis, naar zacht vogelgeluid. De kijker ervaart dat als een positieve ontwikkeling zonder zich bewust te zijn van het toegevoegde achtergrondgeluid. Je moet daar wel heel voorzichtig mee zijn. Dit geluid mag natuurlijk nooit overheersen. De kijker mag het eigenlijk niet merken.

Houten hamer

Bij effectgeluid is dat eigenlijk precies andersom. Let maar eens op als er met een pistool geschoten wordt in een film. Dat klinkt alsof en een klein kanon wordt afgeschoten. Of als de detective een stoot met zijn vuist op de kin van de boef plaatst. Dat klinkt alsof ze met een houten hamer op een plank slaan. Het klinkt leuk, maar het is er natuurlijk bij gemaakt. Ook geluid van dingen die niet in beeld gebeuren worden er bij gemaakt. Een auto die voorbij rijdt en die de spelers in de film wel zien, maar de kijker naar de film niet. Elke auto in Amerikaanse films die de bocht om gaat, doet dat met gillende banden. Erbij gemaakt. Elke Amerikaanse afstandbediening van de TV moet een klik geluid maken. Erbij gemaakt. Dit soort geluiden worden vaak achteraf opgenomen. Dat noemen ze 'wild' opgenomen geluid, wat later wordt na gesynchroniseerd. En als het niet achteraf opgenomen kan worden dan wordt het er op de een of andere manier bij gemaakt. Voetstappen in een grintpad kun je nabootsen door met je vinger door de lucifers in een doosje te graaien, en dat dicht bij de microfoon op te nemen. Gekletter van hagelstenen tegen de ruit kun je maken door erwten langzaam op een harde ondergrond te laten vallen. Het geluid van een kabbelend beekje kun je namaken door met je hand door een emmer water te roeren. Dat geluid kun je weer niet gebruiken voor golven in de zee, zoals ik laatst door een bevriende filmer zag doen. Dat klinkt niet. Filmers die beschikken over een wat duurder montage systeem op de computer hebben soms vele tientallen audiosporen ter beschikking. Die sporen zijn uitstekend geschikt om effect geluid onder de beelden te monteren.