Verhalen

Speelfilm - Tip 11 - Live geluid in de film

Wanneer je tegenwoordig naar speelfilms kijkt, dan is het opvallend dat het geluid van de stemmen altijd goed te verstaan is. Heel vroeger werd het live stemgeluid in een studio opnieuw ingesproken. Nasynchronisatie. Tegenwoordig heeft elke acteur een eigen microfoon ergens zitten. Dat kan onder de bloes of het overhemd zijn, maar ook in de haren of aan één van de poten van zijn bril. Die microfoons zijn zo klein dat ze niet meer opvallen. De acteur heeft dan wel ergens een zendertje waarmee het geluid naar het mengpaneel van de geluidsman wordt gestuurd. Amateurs kunnen zich zulke dure spullen niet veroorloven. Een amateur speelfilm zal dus gedraaid moeten worden met een hengelmicrofoon boven de spelers.

Losse microfoon

Een speelfilm maken met alleen het geluid van de ongebouwde microfoon van de camcorder is vrijwel onmogelijk. Deze ingebouwde microfoons zijn over het algemeen best van goede kwaliteit, maar ze werken alleen goed als de geluidsbron niet verder dan - pak weg - een meter weg staat. Als dus een opname gemaakt moet worden van een dialoog tussen twee spelers dan is dat onbegonnen werk. Daarbij komt, dat als er verschillende uitsneden gefilmd moeten worden het geluidsniveau dan steeds verschillend is. En dat is erg lelijk. De enige mogelijkheid is dan om een 'hengelaar' het geluid te laten opvangen. Ik gebruik daar bij voorkeur een richting gevoelige (shotgun) microfoon voor. Als je dat soort microfoons goed op de geluidsbron (acteur) richt, dan krijg je een prima geluid, zelfs op één of anderhalve meter afstand.

KOPJE

Microfoonhengels zijn erg duur. Maar het is niet moeilijk om er zelf een te maken. Bij winkels waar huishoudelijke artikelen worden verkocht, daar kun je uitschuifbare aluminium ruitenwissers kopen. Die zijn zo lang, dat je de ruiten van de eerste verdieping van je huis ermee kunt schoon maken. Die dingen zijn eigenlijk te lang, maar ze bestaan uit drie delen. Als je één deel er af haalt, dan heb je een uitschuifbare stang van voldoende lengte. Je kunt natuurlijk, als je handig bent, ook elk van de drie delen inkorten. Als de totale, uitgeschoven lengte 3 meter is, dan is dat meer dan genoeg. Pruts daarna aan het uiteinde een schroefdraad van een ¼ of 3/8 inch WW, waarop je dan weer een microfoonhouder kunt schroeven. Schilder hem zwart en je hengel is klaar. Die schroefdraden kun je kopen in de betere ijzerwinkels. Draai het snoer van de microfoon altijd om de hengel en zet het vast met tape. Gebruik een snoer wat lang genoeg is om enige afstand van de camcorder te houden.


Het gebruik

Hang de hengel en microfoon (in het Engels een 'boom', spreek uit: boem) boven de spelers en richt voorzichtig steeds op de acteur die spreekt. Vergeet niet dat de meeste microfoons 'handgevoelig' zijn. Tijdens geluidsopnames moet je je handen dus stil houden anders krijg je vreemde geluiden op de film. Er ontstaat nu een strenge samenwerking met de cameraman. Je moet de microfoon zo laag boven de acteurs hangen dat hij net niet in beeld komt. De kreet "boom in beeld" is vaak te horen tijdens opnames. De hengelaar moet ook goed in de gaten houden wat de cameraman doet. Moet er een camerabeweging uitgevoerd worden, dan moet de microfoon mee bewogen worden. Verder is het zaak, dat de afstand van de microfoon tot aan de geluidsbron, in een sequens (serie opnames van één scène) steeds ongeveer gelijk blijft. Dat komt de geluidskwaliteit ten goede en er hoeft in de montage niet te veel gecorrigeerd te worden. Mijn ervaring bij het gebruik van digitale camcorders is, dat de geluidsopnames het beste 'automatisch' gemaakt kunnen worden. Over-modulatie moet zeker voorkomen worden. De cameraman moet natuurlijk een koptelefoon gebruiken om het geluid te kunnen controleren.

Praktijkvoorbeeld

Ik heb eens opnames moeten maken voor een speelfilm die zich afspeelde in een café. Het café was gevuld met figuranten. Er werd biljard gespeeld en aan de bar werden gesprekken gevoerd. Aan een tafeltje zaten drie spelers die een vrij lange scène moesten spelen. Die scène werd opgedeeld in totalen, half totalen en close-ups. Al bij de eerste opname, bleek dat de spelers vrijwel niet te verstaan waren. De rest van de bezoekers in het café maakten met elkaar te veel lawaai. De regisseur (dat was ik dus) heeft toen de bezoekers gevraagd om met elkaar te spreken zonder geluid te maken. Dat gaf even wat hilariteit en gelach, maar toen ik uitgelegd had waarom dat moest, ging het uitstekend. Het tikken van de biljardballen was geen probleem. Toen de opnames klaar waren is nog een lange opname gemaakt van de bezoekers terwijl ze op volle sterkte konden praten en lachen. Het ging alleen om het geluid, want dat geluid is in de montage ingedubt in de scène. Daarmee kregen we een keurig doorlopend achtergrond geluid.