Verhalen

Speelfilm - Tip 05 - Continuïteiten in de speelfilm

Continuïteiten

Eén van de meest moeilijke dingen in een film is te zorgen voor een goede continuïteit. En dat geldt eigenlijk voor elke soort film. En over wat voor continuïteit praten we dan? Ik noem er een aantal en leg kort uit wat bedoeld wordt.

Continuïteit in richting

Als een persoon of object, in de film zich beweegt van punt A naar punt B, dan is het noodzakelijk dat die beweging steeds in één richting gaat. Als de richting steeds zou wijzigen, dan raakt de kijker in verwarring. Als het toch nodig is, om die richting te veranderen, dan moet dat voor de kijker duidelijk gemaakt worden.

Continuïteit in beweging

Elk stukje van een verhaal moet voor de kijker logisch zijn. Als een speler van de ene kamer naar een andere moet lopen, maar die ruimten in werkelijkheid niet naast elkaar liggen, dan is het gek als de man door een naar rechts draaiende deur de ruimte verlaat en door een links draaiende deur binnenkomt in het andere vertrek. Daarbij mogen de twee deuren natuurlijk ook niet te veel van elkaar afwijken. Als deur één een ruitje heeft, dan moet de andere die ook hebben.

Continuïteit in beeld

Als een film opgenomen moet worden in meerdere dagen, dan is het belangrijk dat iemand zorgt voor de continuïteit. Op dat moment wordt dat een functie die in grote films ook zo genoemd wordt. In andere gevallen zorgt de scriptgirl daarvoor. Hebben de spelers de goede kleren aan voor de scène die opgenomen wordt? Zijn ze goed geschminkt? Is die aangeplakte snor wel in de goede kleur? Ik was eens getuige van de opnames van een gespeelde documentaire voor de BBC, die voor een deel gedraaid werd in een laboratorium in Leiden. De detail opnames werden gemaakt in een studio in Londen. Maar de acteurs moesten er natuurlijk wel steeds hetzelfde uitzien. De scriptgirl maakt van iedere scène een aantal polaroid foto's en plakte die in het draaiboek.

Continuïteit in het verhaal

Als een verhaal verteld wordt, dan begint de (filmische) vertelling met een inleiding. Daarna ontwikkelt het verhaal zich volgens logische lijnen. Er wordt steeds meer informatie gegeven. Afgezien van stijlfiguren zoals flashbacks wordt het verhaal verteld van voor naar achter. Er moet een logisch verband zijn tussen de verschillende scènes. Elke volgende scène geeft een antwoord op de vragen van de voorgaande. Onbewust zal de kijker het verband zoeken tussen twee scènes. Als we eerst een man tonen en daarna een bord met lekker eten, dan zal de kijker concluderen dat die man gaat eten. Maar, als we een man in een café zien met een vol glas bier voor zich, en in de volgende opname vanuit een ander standpunt is dat bierglas ineens leeg, dan zit er een gat in het verhaal. We hebben niet gezien dat de man dronk. Kijk daarom ook altijd uit als er een klok in beeld staat.

Voorbeeld

Een golfer slaat zijn balletje in het water. Hij loopt 50 meter en haalt de bal er met een ballenhengel weer uit. De golfer dropt de bal en maakt de volgende slag over het water. Nu kun je deze scène helemaal uitspinnen en elke handeling in beeld brengen. Maar je kunt ook de belangrijkste handelingen laten zien. 1. De afslag. 2. De bal plonst in het water. 3. Hengelen. 4. Droppen en volgende afslag. Wat je overslaat is, A: de vlucht van de bal, B: de 50 meter die de golfer aflegt, C: het pakken en uitschuiven van de hengel, D: de vlucht van de tweede afslag. Maar je kunt ook een andere combinatie van 1, 2, 3, 4, A, B, C en D maken. Belangrijk is, dat de kijker naar deze scène, begrepen heeft wat er gebeurt is. En dat het zonder 'gaten' in de handeling verteld wordt.

Continuïteit in sfeer

Een scène die zich achter elkaar ontrolt in de buitenlucht, moet dezelfde sfeer houden. Er kan niet een scène tussen zitten, waarbij ineens de straten kletsnat van de regen zijn terwijl de andere shots in de zon zijn gemaakt. Houd rekening met schaduwen wanneer in de zon gewerkt wordt. Neem opeenvolgende handelingen dan ook maar liever achter elkaar op. Dan kan er niet veel verschil ontstaan in schaduwen en lichtkleur. Ook scènes die binnen worden opgenomen, mogen niet eerst met kunstlicht, en daarna ineens met daglicht gemaakt worden. Je plakt dan een 'warme' geelachtige scène aan een 'koude' blauwachtige scène. Het is trouwens aan te raden om bij elke opname de witbalans in te stellen. De continuïteit in helderheid, kleur en contrast speelt hier ook mee. Ik ben eens bij de opnames geweest van een bioscoopfilm die zich in een boerderij afspeelde. Alle scènes binnen werden in de nacht opgenomen. Buiten één lichtbron van 10 KW (een kunstzon) die de schaduwen van het raam, in huis steeds gelijk hield.

Continuïteit in geluid

Het life geluid dient overeen te komen met het beeld wat we zien. Maar een overgang van een rustig bos naar een wilde waterval, dient ingeleid te worden. Bijvoorbeeld door het geluid van de waterval in de vorige scène alvast langzaam te laten aanzwellen. Het geluidsvolume moet voor de kijker geen schrikeffect opleveren. Behalve als dat juist de bedoeling is. Met de microfoon opgenomen speelscènes zijn erg afhankelijk van de manier waarop dat gedaan is. De microfoon dient altijd op gelijke afstand te hangen van de speler die spreekt. Elke ruimte heeft een andere galm en dan kan er bijvoorbeeld een andere galm ontstaan onder de stem van een speler. Als een speler heel close gefilmd wordt, dan mag het geluid ook wel wat closer klinken. Als je een artikel wilt lezen over het gebruik van een losse microfoon bij filmopnames, klik dan hier

De moraal van dit verhaal is, dat continuïteit in een (vooral) speelfilm zo belangrijk is, dat het verstandig is daar speciaal iemand voor aan te wijzen. En nu we het toch over functies hebben, laten we daar in de volgende aflevering eens naar kijken.

Deze pagina op TV

TV beeld (VARA) Op 16 Januari 2010 werd het programma 'Kinderen geen bezwaar' van de VARA uitgezonden. Die uitzending ging over een foute continuiteit in beeld. Gerard, (Alfred van den Heuvel) die de vader speelt zocht dat op internet op. Hij kwam natuurlijk op deze pagina terecht. Dus kwam heel even deze pagina van deze website in beeld. Daarin was ook te zien dat in het midden van het beeld een groot 'wit' stuk zat. De tekst sloot niet aan op de bovenste oranje titel. Dat is inmiddels verbeterd.